fa تحلیل نوین نظریه جسمانیه‌الحدوث و روحانیه‌البقاء ملاصدرا بر پایه نوخاسته‌گرایی <span style=font-size:16px;><span style=direction:rtl><span style=unicode-bidi:embed><span style=font-family:Times New Roman,serif><span lang=FA><span style=font-family:IRANSharpSmall Light,sans-serif>نظریه جسمانیه‌الحدوث و روحانیه‌البقاء در فلسفه ملاصدرا یکی از اصولی‌ترین دیدگاه‌ها در تبیین ماهیت و تکامل نفس است که رابطه میان ماده و صورت را به صورت پویا و تکاملی توضیح می‌دهد. براساس این نظریه، نفس انسان در آغاز به عنوان پدیده‌ای مادی شکل می‌گیرد، اما در فرآیند تکاملی به مرتبه‌ای روحانی ارتقا می‌یابد. در مقابل، نوخاسته‌گرایی در فلسفه ذهن و علوم مدرن بر آن است که ویژگی‌هایی مانند ذهن و آگاهی از تعامل پیچیده اجزای مادی پدید می‌آیند و واجد خاصیت علّی هستند. مقاله حاضر با رویکردی تطبیقی، نظریه صدرا را در چارچوب نوخاسته‌گرایی تحلیل کرده و نقاط اشتراک، تفاوت‌ها و ظرفیت‌های آن برای پاسخ‌گویی به مسایل فلسفه ذهن و هوش مصنوعی را بررسی می‌کند. همچنین در مقاله حاضر، تفکیکی میان آگاهی فیزیکی و آگاهی مجرد براساس دیدگاه صدرا ارایه می‌شود.</span></span><span dir=LTR><span style=font-family:Cambria,serif></span></span></span></span></span></span><br> <span style=font-size:11pt><span style=line-height:normal><span style=font-family:Calibri,sans-serif><span style=font-size:10.0pt><span style=font-family:Cambria,serif>The theory of Jismāniyyat al-Ḥudūth wa Rūḥāniyyat al-Baqā’ (corporeal origination and spiritual subsistence) in Mulla Sadra’s philosophy is one of the most fundamental perspectives in explaining the nature and evolution of the soul. This theory dynamically explains the relationship between matter and form, holding that the human soul originates as a material phenomenon but ascends to a spiritual, immaterial level in its developmental process. In contrast, emergentism in contemporary philosophy of mind and science argues that new qualitative properties, such as mind and consciousness, emerge from the complex interactions of material components and possess causal efficacy irreducible to their physical bases. The present article provides a comparative analysis of Mulla Sadra’s theory within the framework of emergentism, identifying key similarities and differences. It further examines the metaphysical and epistemological foundations of both views, assessing their relevance to contemporary debates in philosophy of mind and artificial intelligence. Additionally, the present article offers a distinction between physical and immaterial consciousness in line with Sadra’s view.</span></span></span></span></span><br> ملاصدرا, نفس, جسمانیه‌الحدوث و روحانیه‌البقاء, نوخاسته‌گرایی, فلسفه ذهن, آگاهی, هوش مصنوعی Mulla Sadra, Soul, Corporeal Origination, Spiritual Subsistence, Emergentism, Philosophy of Mind, Consciousness, Artificial Intelligence 417 432 http://jpt.modares.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-80293-2&slc_lang=fa&sid=6 S. Karimi سعید کریمی 1003194753284600372280 1003194753284600372280 Yes Department of Moral Philosophy, Faculty of Philosophy, University of Religions and Denominations, Qom, Iran گروه فلسفه اخلاق، دانشکده فلسفه، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران M. Tabstabaie مرتضی طباطبایی 1003194753284600372281 1003194753284600372281 No Department of Moral Philosophy, Faculty of Philosophy, University of Religions and Denominations, Qom, Iran گروه فلسفه اخلاق، دانشکده فلسفه، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران