fa بازخوانی چالش‌های فلسفی-هرمنوتیکی و راهبردهای عاملیت انسانی در عصر هوش مصنوعی گسترش شتابان فناوری‌های هوش مصنوعی، به‌ویژه مدل‌های زبانی بزرگ، پرسش‌های تازه‌ای را در حوزه فلسفه، هرمنوتیک و عاملیت انسانی پدید آورده است. این مقاله با روش توصیفی–تحلیلی و رویکردی میان‌رشته‌ای، به بازخوانی چالش‌های معرفت‌شناختی، روش‌شناختی و وجودی–اخلاقی در تعامل انسان و سامانه‌های هوشمند می‌پردازد. در سطح معرفت‌شناختی، مسئله اصلی ناتوانی سامانه‌های هوش مصنوعی در تحقق «فهم هرمنوتیکیِ اصیل» و محدودبودن آن‌ها به شبیه‌سازی ساختاری معنا، و در نتیجه خطر گسست میان معنا و حقیقت است. در سطح روش‌شناختی، ابهام و غیرشفافیت سازوکارهای الگوریتمی به بحران اعتبار و مشروعیت تفاسیر ماشینی می‌انجامد. در سطح وجودی–اخلاقی نیز، تهدید جایگاه مفسر انسانی و مسئولیت او در فرآیند معنابخشی مورد توجه قرار می‌گیرد. <div>بر پایه این تحلیل، مقاله راهبردهایی نظری، عملی و فناورانه برای بازتعریف و بسط عاملیت هرمنوتیکی انسان در عصر هوش مصنوعی استدلال می‌کند که مواجهه مسئولانه و نقادانه با این فناوری‌ها نه صرفاً ضرورتی فنی، بلکه ضرورتی فلسفی و اخلاقی است.</div> The rapid expansion of artificial intelligence technologies, particularly large language models, has raised new questions in the domains of philosophy, hermeneutics, and human agency. This article, employing a descriptive–analytical method and an interdisciplinary approach, revisits the epistemological, methodological, and existential–ethical challenges arising from the interaction between humans and intelligent systems. <div>At the epistemological level, the primary issue lies in the inability of AI systems to achieve “genuine hermeneutic understanding,” being limited instead to structural simulation of meaning, which consequently risks a disconnection between meaning and truth. At the methodological level, the opacity and ambiguity of algorithmic mechanisms lead to a crisis of credibility and legitimacy in machine-generated interpretations. At the existential–ethical level, the potential threat to the human interpreter’s role and responsibility in the process of meaning-making comes to the fore.</div> <div>Based on this analysis, the article proposes theoretical, practical, and technological strategies for redefining and expanding human hermeneutic agency in the age of artificial intelligence. It argues that a responsible and critical engagement with these technologies is not merely a technical necessity but a philosophical and ethical imperative—one that can redefine the relationship between humans, texts, and technology within the horizon of digital hermeneutics.</div> هرمنوتیک فلسفی,هوش مصنوعی,عاملیت انسانی,فهم,اخلاق فناوری. Philosophical Hermeneutics, Artificial Intelligence, Human Agency, Understanding, Ethics of Technology 1001 1013 http://jpt.modares.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-91420-1&slc_lang=fa&sid=6 Fatemeh Abdollahpour sangchi فاطمه عبداله پور سنگچی f.abdollahpour@ut.ac.ir 1003194753284600373295 1003194753284600373295 No Hossein Rahnamaei حسین رهنمائی H_rahnamaei@ut.ac 1003194753284600373296 1003194753284600373296 Yes ali asgari yazdi علی عسگری یزدی asgariyazdi@ut.ac.ir 1003194753284600373297 1003194753284600373297 No Mehran Rezaei مهران رضائی m.rezaee@umz.ac.ir 1003194753284600373298 1003194753284600373298 No