fa بررسی مرزبندی عقلانیت فلسفی و باور دینی در نخستین دوره فلسفه‌ورزیِ اسلامی <span style=font-size:11pt><span style=direction:rtl><span style=unicode-bidi:embed><span style=line-height:107%><span style=font-family:Calibri,sans-serif><span lang=AR-SA style=font-size:14.0pt><span style=line-height:107%><span style=font-family:IRLotus>در این پژوهش، نسبت عقلانیت فلسفی و باور دینی در نخستین مراحل شکل‌گیری فلسفه‌ورزی اسلامی با تمرکز بر آرای کندی و فارابی بازکاوی می‌شود. تحلیل حاضر نشان می‌دهد که مرزبندی میان عقل فلسفی و دین در آغاز نه تثبیت‌شده بود و نه از انسجام مفهومی برخوردار بود، بلکه در بستر رویارویی با میراث یونانی به‌تدریج تکوین یافت. کندی در این مواجهه، با اتخاذ رویکردی انعطاف‌پذیر و محتاطانه، کوشید امکان همسازی عقل و وحی را حفظ کند؛ رویکردی که به گشودن مسیر اولیه‌ای برای جمع میان این دو انجامید، هرچند بیشتر به مدیریت موقتیِ تنش‌ها و پراکندگی‌های محتوایی محدود ماند. در مقابل، فارابی را می‌توان نظم‌دهنده و معمار نظری این تعامل دانست؛ او با سامان‌دهی ساختار علوم و بازنمایی نمادین آموزه‌های دینی، نقش دین را در فلسفه عملی تثبیت کرد. </span></span></span><span lang=AR-SA style=font-size:14.0pt><span style=line-height:107%><span style=font-family:IRLotus>برآیند پژوهش نشان می‌دهد تعامل عقل و دین در آغاز فلسفه اسلامی فرایندی گذرا و در حال شکل‌گیری بود</span></span></span><span dir=LTR style=font-size:14.0pt><span style=line-height:107%><span style=font-family:IRLotus>.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style=font-size:11pt><span style=line-height:normal><span style=font-family:Calibri,sans-serif><span style=font-size:14.0pt><span style=font-family:IRLotus>This study re-examines the relationship between philosophical rationality and religious belief in the early formative stages of Islamic philosophy, focusing on the views of al-Kind</span></span><span style=font-size:14.0pt><span cambria= style=font-family:>ī</span></span><span style=font-size:14.0pt><span style=font-family:IRLotus> and al-F</span></span><span style=font-size:14.0pt><span cambria= style=font-family:>ā</span></span><span style=font-size:14.0pt><span style=font-family:IRLotus>r</span></span><span style=font-size:14.0pt><span cambria= style=font-family:>ā</span></span><span style=font-size:14.0pt><span style=font-family:IRLotus>b</span></span><span style=font-size:14.0pt><span cambria= style=font-family:>ī</span></span><span style=font-size:14.0pt><span style=font-family:IRLotus>. The analysis shows that the boundary between philosophical reason and religion was neither fixed nor conceptually coherent at this initial stage; rather, it gradually emerged through engagement with the Greek intellectual heritage. Al-Kind</span></span><span style=font-size:14.0pt><span cambria= style=font-family:>ī</span></span><span style=font-size:14.0pt><span style=font-family:IRLotus>, adopting a flexible and cautious approach, sought to preserve the possibility of harmony between reason and revelation—an approach that opened an initial path toward their synthesis, though it largely amounted to a provisional management of theoretical tensions and conceptual discontinuities. In contrast, al-F</span></span><span style=font-size:14.0pt><span cambria= style=font-family:>ā</span></span><span style=font-size:14.0pt><span style=font-family:IRLotus>r</span></span><span style=font-size:14.0pt><span cambria= style=font-family:>ā</span></span><span style=font-size:14.0pt><span style=font-family:IRLotus>b</span></span><span style=font-size:14.0pt><span cambria= style=font-family:>ī</span></span><span style=font-size:14.0pt><span style=font-family:IRLotus> may be regarded as the theoretical architect of this interaction; through his systematic organization of the sciences, articulation of epistemic hierarchies, and symbolic interpretation of religious teachings, he helped to consolidate the role of religion within practical philosophy. The findings indicate that the interaction between reason and religion in early Islamic philosophy was a developing and transitional process.</span></span></span></span></span><br> عقلانیت فلسفی؛ باور دینی؛ فلسفه اسلامی؛ کندی؛ فارابی. Philosophical rationality,religious belief,Islamic philosophy,al-Kindī,al-Fārābī 1001 1015 http://jpt.modares.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-91429-1&slc_lang=fa&sid=6 hanieh koohihajiabadi هانیه کوهی حاجی ابادی h.koohi@hormozgan.ac.ir 1003194753284600373211 1003194753284600373211 No Assistant Professor of Islamic Studies, Faculty of Humanities, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran. mohammad bonyani محمد بنیانی M.bonyani@basu.ac.ir 1003194753284600373212 1003194753284600373212 Yes