fa فاعلیت و وجود موجودات مادی در مقاله ششم از الهیات شفاء Agency and the Existence of Material Beings in Ilāhīyyāt VI در این مقاله به جایگاه علت فاعلی در تبیین وجود موجودات مادی در مقاله ششم از الهیات خواهم پرداخت. تعبیرات ابن‌سینا در خصوص علت فاعلی حقیقی ما را با دو ابهام مواجه می‌کند؛ نخست تمایز علت فاعلی، به عنوان یکی از علل، با علت تامه که وجود یک شی مادی را کفایت می‌کند، و دوم تعبیر او از علت فاعلی به مثابه «علت وجوددهنده». خواهم کوشید مشکلات تفسیری برآمده از این ابهامات را ابتدا روشن سازم و در نهایت به آنها پاسخ گویم. استدلال خواهم کرد که علت فاعلی حقیقی، که برای ابن‌سینا در این موضع از بحث همان «عقل فعال» است، چیزی جز علت حلول صورت در ماده نیست؛ علیتی که ابن‌سینا از آن تعبیر به علت ایجاد ترکیب مادی نیز می‌کند. In this article, I will address the role of the efficient cause in explaining the existence of material beings in the sixth chapter of the Ilāhīyyāt. Avicenna’s expressions regarding the true efficient cause confront us with two ambiguities: first, the distinction between the efficient cause, as one of the causes, and the complete cause, which suffices for the existence of a material object; and second, his description of the efficient cause as the “cause of existence.” I will attempt to clarify the interpretive problems arising from these ambiguities and ultimately respond to them. I will argue that the true efficient cause, which for Avicenna in this context is the “active intellect,” is nothing other than the cause of the form’s emanation in matter; a cause that Avicenna also refers to as the cause of the existence of the material compound. علت فاعلی, صورت, ماده, علت مفارق Efficient Cause, Form, Matter, Separate Cause 123 139 http://jpt.modares.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-82046-1&slc_lang=fa&sid=6 S. Salari Khoram سینا سالاری خرّم 1003194753284600337047 1003194753284600337047 Yes Department of Philosophy, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran گروه فلسفه، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران